14 feiten over het Paleis van Pena die je niet in de reisgidsen leest

Het Paleis van Pena begon als een 16e-eeuws klooster dat na de aardbeving van 1755 in Lissabon in verval raakte. In de 19e eeuw kocht de in Duitsland geboren koning Ferdinand II het complex op, knapte het vervallen klooster op en maakte van de heuveltop een koninklijk zomerverblijf, waardoor de oude religieuze plek van een spookklooster weer uitgroeide tot een volwaardig kasteel uit de fantasie.

Als je je ooit hebt afgevraagd wie er in het Paleis van Pena woonde, is het korte antwoord: de koninklijke familie uit de late dynastie van Portugal. Koning Ferdinand II en zijn eerste vrouw, koningin Maria II, waren de eersten die daar de zomer doorbrachten, gevolgd door hun kinderen en later door hun kleinkinderen, waaronder koning Carlos I. Zo werd het een bruisend weekendverblijf voor drie generaties koningen en koninginnen.

Het Paleis van Pena is niet in allerijl gebouwd; de bouw duurde meer dan drie decennia, van de jaren 1840 tot in de jaren 1880. Koning Ferdinand II bleef het ontwerp steeds weer aanpassen en voegde nieuwe torens en ruimtes toe, terwijl het omliggende park langzaam vol raakte met exotische planten en kronkelende paadjes. Het hele landgoed groeide dus uit tot een live, zich steeds verder ontwikkelend project, in plaats van een eenmalig koninklijk prestigeproject.

Het Paleis van Pena is het toonbeeld van de romantische architectuur, maar het is ook een – op de beste manier – chaotische mix van gotische, Moorse, manuelijnse en renaissancestijlen. Denk aan rode torens naast met azulejos beklede bogen, koepels die verwijzen naar het maritieme verleden van Lissabon, en spitsboogramen die rechtstreeks uit een middeleeuwse romantische roman lijken te komen.

Het Paleis van Pena is niet ontworpen als een kille, formele zetel van de macht. Ferdinand II wilde een gezellig toevluchtsoord waar het gezin lekker kon ontspannen, omringd door tuinen en met een prachtig uitzicht. Dus in plaats van een stijf paleis liet hij een kleurrijke puzzel van torens, terrassen en kloostergangen bouwen, die meer aanvoelen als een koninklijke vakantievilla dan als een strak koninklijk hof.

Het paleis is maar de helft van het verhaal; het omliggende Pena-park is net zo belangrijk. Weelderige bossen, kronkelende paadjes en verborgen uitkijkpunten maken van een bezoekje een mini-wandeling langs met mos begroeide bomen en 19e-eeuwse landschapsarchitectuur, waar je je kunt voorstellen hoe koningen en koninginnen hier vroeger rondwandelden, net zoals bezoekers dat vandaag de dag nog steeds doen.

Verscholen in het nabijgelegen bos ligt het chalet van de gravin van Edla, een gezellig chalet in Zwitserse stijl dat werd gebouwd voor Ferdinand II en zijn tweede vrouw, Elise Hensler. Het was gemaakt van hout en kurk en had een ietwat rustieke, bijna sprookjesachtige uitstraling. Het was hun privé-toevluchtsoord, waar de koning zijn kroon kon afzetten en kon genieten van een rustiger, intiemer leven.

Het interieur van het Paleis van Pena is alsof iemand een doos met koninklijke verf heeft opengemaakt en er helemaal los is gegaan. Glinsterende tegels, plafonds met patronen en weelderige stoffen zie je in elke ruimte terug, van de Arabische Kamer tot het boudoir van de koningin.

Tot de meest opvallende ruimtes behoren de koninklijke slaapkamers, waar hemelbedden, balkons met uitzicht op zee en sierlijk behang samenkomen. De inrichting voelt verrassend gezellig aan voor een paleis, met net genoeg grandeur om je eraan te herinneren dat je in koninklijke vertrekken bent, en net genoeg comfort om je voor te stellen hoe je de gordijnen dichttrekt en in slaap valt bij het geluid van de wind van Sintra in de bomen.

Koningin Amelia, de laatste koningin die in het Paleis van Pena leefde, bracht daar in 1910 haar laatste nacht door voordat ze Portugal verliet om in ballingschap te gaan. Dat moment betekende stilletjes het einde van de aanwezigheid van de koninklijke familie in het paleis, waardoor Pena veranderde van een actieve koninklijke residentie in een symbool van een vervagend tijdperk.

Het Paleis van Pena gaat gepaard met allerlei verhalen over bovennatuurlijke ontmoetingen. Het staat op de plek van een middeleeuwse kapel die gewijd was aan de Maagd Maria, bekend als ‘Onze-Lieve-Vrouw van Pena’. Volgens de legende heeft een verschijning van de Maagd Maria deze plek gezegend, waardoor het een bezienswaardigheid is voor pelgrims van heinde en verre.

Met de bouw van het Paleis van Pena ontstond niet alleen een nieuw gebouw, maar kreeg ook de hele skyline van Sintra een heel andere uitstraling. Voordat Ferdinand ingreep, bestond de heuvel vooral uit ruïnes en struikgewas; daarna werd het een van de meest gefotografeerde romantische bezienswaardigheden van Europa, waar schilders, schrijvers en dagjesmensen uit Lissabon op afkwamen voor een plekje op de eerste rij om de theatrale architectuur te bewonderen.

Laat je niet misleiden door de felle kleuren. Het paleis is gebouwd met echte technische snufjes, van slimme afwatering tot doordachte ventilatie, zodat de familie er echt het hele jaar door gebruik van kon maken. De bogen en binnenplaatsen zijn niet alleen voor de show; ze zorgden ervoor dat de lucht bleef circuleren, hielden de regen buiten en zorgden ervoor dat de koninklijke familie zich op hun gemak voelde op die vaak mistige heuveltop.

Het Paleis van Pena ligt in het hart van het culturele landschap van Sintra, het gebied dat door UNESCO is erkend vanwege zijn romantische architectuur en landschapsontwerp. De bonte verzameling paleizen, kastelen en herenhuizen in Sintra, en het opvallende silhouet van Paleis van Pena, hebben ertoe bijgedragen dat deze stad is uitgegroeid tot een plek waar geschiedenis en uitzichten die zo uit Hollywood lijken, hand in hand gaan.